![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiLR0LeC-2-3dJQtjCYOnHPX9q-fyntY_r2Fl1Kde8TTxB7WtSdPsZZdYPD9c5GS2PgB-3iZgsAFaO5Pkpi5iqixau-7o_qWcs9_s6EIxtlTX0_Y5Fc66BOD5T0jVp6WnEarqfZv_b-4ghA/w640-h360/BIBLIJNA+TURCJA+HIERAPOLIS.jpg) |
Hierapolis - Święte miasto |
Jednym z najpopularniejszych
kierunków wycieczek fakultatywnych w Turcji jest znane starożytne uzdrowisko -
Pamukkale. Słynące z właściwości wód i białych wapiennych tarasów, przyciąga
każdego roku tysiące turystów. W tym samym miejscu znajduje się antyczne miasto
Hierapolis, założone w II w p.n.e za czasów pergamońskich. Położone jest w południowo - zachodniej części Turcji w prowincji Denizli. Jak i kiedy założono starożytny Hierapolis niewiele wiadomo, najprawdopodobniej dokonał tego król
Pergamonu Eumenes II, a nazwał na cześć Hiery Królowej Amazonek, żony Telefosa
legendarnego herosa i założyciela królestwa, „polis” z greckiego języka oznacza
państwo / miasto. Pergamon, nie mógł
pominąć ważności tego miejsca, niewątpliwej atrakcji tego okresu, gdyż rejon
ten już słynął z właściwości zdrowotnych źródeł wód i trawertynowych tarasów,
do których przybywali kuracjusze z odległych zakątków Anatolii w poszukiwaniu
zdrowia i urody od setek lat. Miasto swoją świetność i rozwój
zawdzięcza właśnie tym zdrowotnym wodom.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhgOdCg0p86k5v7ryJXH_SZcPHWMvpbPG9eaMX35dQ6Iwm4AZbiq8kstxlb8yJy3cTJMPJOBuKQcNvNprj8wK_dEjQUZMZaqpZocQK04xBIc358zB3NfwL82mZvJwpRXopUBm_MYJHwcUla/w640-h360/pamukkale+biblijna+turcja.jpg) |
Pamukkale. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Zbliżając się do tego miejsca, już z daleka można zobaczyć niezwykły widok śnieżo-białej góry o wysokości 350 m, długości 2700 m i szerokości 300 m, na której znajduje się antyczne miasto.
O
Hierapolis wspominał w swoich listach Św. Paweł Apostoł, które wraz z Laodyceą i Kolosą poprzez swoje bliskie położenie tworzyli jakby trójmiasto.
„Świadczę o nim, że usilnie się troszczy o was oraz o tych, którzy są w Laodycei i w
Hierapolis” (Kol 4.13).
Założenie Kościoła w Hierapolis przypisuje się Epafrasowi,
który pochodził z Kolosów. Epafras był bliskim współpracownikiem Św. Pawła i
współwięźniem. Apostoł wspomina o nim w swoich Listach do Kolosan i do Filemona. ![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj2fK3BYQlNp_bFhRRsGoPrCttTAHABnb1f4v8tjP_xiwWTe-lJLFCfQEhMUhtcMokRKx6p-VowmtpoO0uaaCI9B_PSmFjP83hzjAwd5kLw_yu49cRF4cKSQo7qZ95LQT-_5t9sIDH7CviV/w640-h360/pamukkale+biblijna+turcja+violapacho+blog.jpg) |
Trawertynowe tarasy Pamukkale. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Francesco D`Andria [5], szef wykopalisk
prowadzonych w Hierapolis twierdzi, że co prawda w starożytnych źródłach brak
jest informacji o nazwie miasta sprzed okresu hellenistycznego, w literaturze
archeologicznej miasto nazywane jest „Świętym Miastem”, ze względu na istnienie
wielu świątyń i innych obiektów kultu religijnego. Z kultu Kybele, Bogini Matki
wiemy, że w mieście toczyło się życie, zanim nazwano je Hierapolis. Podczas
prac wykopaliskowych przeprowadzonych w 2013 r., których celem było
odnalezienie pierwotnych źródeł wody termalnej, z której powstały trawertynowe
tarasy Pamukkale, dodarto do jaskini, z której wydobywały się źródła i trujący
gaz (dwutlenek węgla) powodujący śmierć zbliżającym się żywym stworzeniom. Odkryto owiane legendą i tradycją „Wrota Piekielne”, starożytne Plutonium. W jamie znaleziono pochodzące z VI w.p.n.e. artefakty przedstawiające typową
płaskorzeźbę Kybele, wykonaną przez Frygijczyków i figurę ludzkiej postaci
grającą na flecie. Świadczy to o tym, że założone w II w. p. n. e. Hierapolis
miało już swoją ponad trzysta lat starszą historię.
Wrota Piekielne
Znalezione archaiczne przedmioty w
wykopaliskach wskazują, że już w VI w.p.n.e.
do Plutonium, jako miejsca sakralnego przybywał lud frygijski
zamieszkujący dolinę rzeki Likos. Wejścia do Wrót Piekieł uważanych przez
starożytny świat za bramę do krainy umarłych strzegli kapłani Kybele. Nad
jaskinią zbudowano świątynię poświęconą dla Plutona i jego żony Persefony. Składano im w ofierze zwierzęta, utopione w bezwonnym gazie wyciekającym z jamy, przez wieki zabijającym ludzi i
zwierzęta. Kapłani, którzy poznali tajemnicę tego miejsca, znali także metody
ochrony przed śmiercią. Wiedzieli o której porze dnia stężenie jest największe, z której strony i na jaką odległość można było zbliżyć się do Wrót Piekielnych. Stosowali zapewne techniki oddechowe chroniące ich przed śmiercią. Wyznawcom wmawiano,
że to władca podziemnego świata odbiera życie zwierzętom i niedowierzającym śmiałkom.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh1MTAjncYADT6LgUfj7SjZe4Euvjfp-Y7B96ZDFtna8wT65M-QOhTNjKdK0XdXtRS55o5hys9wc2y_Z8jZcSQHykXyXpdKYZ7PV-SfekFwZ1zaSTpZqPY-0dVyklwgQ4Grzv3Cfx9AB7F7/w640-h360/plutonium+biblijnaturcja+violapacho+blog.jpg) |
Plutonium. Wejście do Wrót Piekielnych, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Podczas przeprowadzonych badań, odkryto
również inne artefakty, oliwne lampy. Służyły one w świętym rytuale. Ten rytuał
był dla bardzo ważny dla starożytnych ludzi. którzy przychodzili do sanktuarium, przy
Bramie Piekieł składali ofiary, trujące gazy wydobywające się gasiły ogień
tych lamp. Uznawano to za znak, że bóg przyjął od nich ofiary. Zostawiano te lampy i nie
zabierano ich do domu.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg9YhC3PgixM5Hl7PfDN7pLYbALusiFRJa1p_uLZf6tFI71mUxQk5uFGPvVmSnQy3Wr1pxrhjskyNZfrF3T4nkNOt0C5lN1cc1DsLvxdbrlDoG9DeO0Z5xYOuxuqg-lG1prRSDJe-nuneXQ/w640-h360/wrotapiekiel+biblijna+turcja+violapacho+blog.jpg) |
Plutonium. Wrota Piekielne, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Słynny geograf Strabon wspominał w swoich
księgach, że Hierapolis to miasto frygijskie położone w pobliżu miast Laodikya
i Tripolis, które graniczą z regionem Karia. Tak oto opisywał to miasto
i rytuały dokonywane w sanktuarium Plutonium.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhZ2rQVQwo82OBEQSvrAF6QxY0x6MnL15qKO74mdKUekK-Mlq0cnZBeISbNZYWs_ExMFp6XyEnspef0NpWv9kAcYXCYg8Rsu8NImnt6Hls0jcBL-vFTtx0dFIX_QONNXhPfjRzBWUt-k6W9/w360-h640/biblijnaturcja+plutonium+violapacho+blog.jpg) |
Plutonium, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
„Między Karianami a terytorium Nysy, która jest krajem po
drugiej stronie Menderes … dociera się do niektórych miast. Najpierw w pobliżu
Mesogis, naprzeciw Laodicei, do Hierapolis, gdzie znajdują się gorące źródła i
Pluton, które mają w sobie coś cudownego; albowiem woda ze źródeł tak łatwo
krzepnie i zamienia się w kamień, że ludzie kierują z niej strumienie przez
rowy, tworząc w ten sposób kamienne ogrodzenia. składające się z pojedynczych kamieni, podczas
gdy pluton, poniżej niewielkiego wierzchołka górzystego kraju, który leży nad
nim, jest otwór o niewielkich rozmiarach, wystarczająco duży, aby wpuścić
człowieka, ale osiąga znaczną głębokość i jest otoczony czworoboczną poręczą o
obwodzie około połowy pletrum, a przestrzeń ta jest pełna pary tak mglistej i
gęstej, że ledwo widzą ziemię. Teraz dla tych, którzy zbliżają się do poręczy w
dowolnym miejscu wokół osłony, powietrze jest nieszkodliwe, ponieważ na
zewnątrz jest wolna od tej pary przy bezwietrznej pogodzie, ponieważ para
pozostaje wtedy wewnątrz pomieszczenia, ale każde zwierzę, które przejdzie do
środka, spotyka natychmiastową śmierć. W każdym razie byki, które są do niego
wprowadzane, padają i są wywlekane martwe; i wrzuciłem wróble, a one
natychmiast wydały ostatnie tchnienie i upadły. Ale Galli, którzy są eunuchami,
wchodzą do środka z taką bezkarnością, że zbliżają się nawet do otworu,
pochylają się nad nim i schodzą do niego na pewną głębokość, chociaż wstrzymują
oddech tak bardzo, jak mogą (bo widziałem w ich twarze są oznaką pewnego
rodzaju duszącego ataku), - czy ta odporność należy do wszystkich, którzy są w
ten sposób okaleczeni, czy tylko do tych, którzy są wokół świątyni, czy też
jest to z powodu Boskiej opatrzności, jak można w przypadku boskich obsesji,
czy też jest to wynik pewnych fizycznych mocy, które są antidotum na opary. (…)
A woda jest tak obfita, że miasto jest pełne naturalnych kąpieli. .
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg2DxK47gaC52DNtNlM-XkLYWHJSjljdvgZE_TaxP_rXMtk4QEHj-HPy05Ig1nb8AcTYtayqKxHgC0BwtLPk3In2-LhB5Ocvdn9IHRmVBnTKhgZvFLux0mvpU5m32lP4ohkDMUCZKxE9P0M/w640-h360/20180331_172407+%25282%2529.jpg) |
Plutonium, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Odkryta w 2013 r. świątynia
Plutonium zbudowana była nad głęboką szczeliną, która emitowała wulkaniczny dwutlenek
węgla (CO2), po uwolnieniu się jest widoczny jako mgła, która o różnych porach
dniach przybiera na sile. W ciągu dnia słońce rozprasza gazy, ale w nocy ten
gaz, nieco cięższy od powietrza, unosił się i tworzył „jezioro” CO2 w
osłoniętym obszarze. Nad ranem stężenie gazu było najwyższe, na wysokości około
40 cm. To było wystarczające do tego, aby przez absorpcję gazów zaczęły się zawroty
głowy, głowy zwierząt upadały niżej, co doprowadzało w konsekwencji do
uduszenia.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg1tUt5y2CyXl_mmFRGG7-qk44zZX8seZjXUva4AcBUow2kxiykUAw5VujhQfepb6tJNEI-wrwsZDCyEFJNY-c08oTUXpI6xo6ULUVRKEjaxPH7vKz2_AldLOZL3z8LOhgcRSMzO295fcIC/w640-h360/20180331_172325+%25282%2529.jpg) |
Plutonium, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Na moment odkrycia szczelina
nadal była śmiertelna. Jej stężenie nie zagraża ludziom, ale latające blisko
ptaki ginęły.
Hierapolis
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhSIf_lyxU8FvzZqRPGGy3XPQ1-Mtq0rdachC6rpzUhgjDPHR2V1qqPiHfLafz7iVkkQ2EgfkL95aB0vMNmn1XXwhepmz7TSg0eAhWzf1DQWRqQvvOyOtSP8UAS-RCL22g47KuuFLCZCu_B/w640-h360/P1160789+%25282%2529.JPG) |
Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Założone w II w. p.n.e Hierapolis
oparto na zasadach i strukturach hellenistycznej urbanizacji. W 129 r. p.n.e. przejęte
zostało przez Rzymian, na podstawie testamentu pozostawionego przez ostatniego
Króla Pergamonu. Po trzęsieniu ziemi w 60 r., za panowania cesarza Nerona,
miasto zostało poważnie zniszczone. Odbudowane straciło swój hellenistyczny
charakter i stało się typowym miastem rzymskim.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg78eriOxIiu5rMx1DY08B5Z2ORPzZQ6DnOk8lRhrjbKAfF4aEhosNFexQ1597OomaBgFlTg0gNq0MeqeN3Q66FKTjIT_Ggy0mXKfwcJFXhlUOtHXEngB40QFS8F7Ma5j5QrY-uU08NKcMb/w640-h360/gimnazjon+hierapolis+biblijnaturcja+violapacho+blog.jpg) |
Gimnazjon, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
W czasach bizantyjskich było ważnym ośrodkiem chrześcijańskim.
Do miasta nie tylko przybywali kuracjusze, ale i pielgrzymi do grobu Św. Filipa
Apostoła, który zginął śmiercią męczeńską w Hierapolis. Było centrum kultury i
myśli chrześcijańskiej, aż do XII wieku, kiedy to zostało przejęte przez
Turków. Po 1354 r., kiedy to ponownie miasto nawiedziło silne trzęsienie ziemi
i zostało zniszczone, przez stulecia stało się miastem martwym i zapomnianym.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgPPnJesjndDjD4ZpDgan_76gaf4njMV89uvH_lvm5xR9KWhlXY5NTbnM1fjbrx6S7hyFw_NkOUVaXtrRk5FnSptRbboVnC-W9ERmMuOj983OEmSW1-u5QQTH06XRwWVWXBgsqg9APhE01t/w640-h360/hierapolis+biblijnaturcja+violapachoblog.jpg) |
Główna ulica Hierapolis, z lewej strony budynek Latryn. Foto: zbiory własne autora |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjsCO69e0HDCzS9pLnzrxWAV7mSu5GpF9zweDGLFtpqUS-zBZz_Be-GoyaGYNlfHqQCkMcMmIQiMsGwQFBsbGqrKa0oZfD8K61mZ6su2rytthXr6OPaRMthF40jIXLp2NjOlodmPv7K-Phg/w640-h360/Latryny%252C+violapacho+blog+hierapolis+biblia.jpg) |
Rzymskie latryny, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgh8VNUIQyo4KPiGbDew1grgnnBUQHsY_mUtPUCByj50gC9jzaLLw87D5gYvl2QCus9fIpMGg2A-_PtBGvT7xTepGH8j6ak69DfqO6E57tDcmFEGq4zSCkFrm3aoU-hDaraUCLm1FXGjx1S/w640-h360/latryny+biblijnaturcja+violapacho+blog+hierapolis.jpg) |
Rzymskie latryny, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Do czasów współczesnych przetrwały
ruiny budowli, które poddawane są rewitalizacji i odbudowie. W byłej łaźni
rzymskiej utworzono Muzeum Archeologiczne, w którym znajdują się artefakty nie
tylko z Hierapolis, ale i z okolicznych miejscowości.
Na uwagę zasługuje teatr
z III w. n.e. na 12.000 widzów, którego budowa trwała 150 lat. Do prac rekonstrukcyjnych
wykorzystano 95 % oryginalnych materiałów archeologicznych.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjCs70V_HwBx3eWJ_5uixtEKh2urFsORGd9PHYsAdrCo8c-OErzLNFRVzFFVlY3uNhXMrUc-TJfSPhcMmCIpfkT6VVXe4YgIUN-vHu-La5OXdQYYv1D6Ybvm5lO33zJwkmvrazgh3vZUx79/w640-h360/teatr+hierapolis+biblijna+turcja+violapacho+blog.jpg) |
Teatr Rzymski. Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgXP_Ii_Q7PnX0KghYCZv-MunLikWk9VIeja1o4-nvbPdF5lhQGBWm1Fiop4ce2COdtpwoTynZKwzyIq7yT7nT06FiSv8bEISbS9s8ScLSQcPKgkvpXlvm2dsH4EZk0GRm8_cH7fVfFksiz/w640-h480/widok+na+teatr+hierapolis.JPG) |
Widok na teatr, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Nekropolia zawiera połączenie
charakterystycznych sarkofagów, grobowców, pomników grobowych, tumulusów i
grobów typu domowego, nawiązujące do architektury mieszkalnej z okresu
hellenistycznego i wczesnego okresu chrześcijaństwa.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh-CAOR88SDWuJP8FzlFJ_hnrh0q_vZ8a9axkoSDZdIscDchaQqc45L-tKtkFfsADMYg5NqRPxqeUUsyKwyupWE5V5LPqLr9k6qBxC6Kb-BMqz75mc2PFaM36e38Hy8iocwmPwfLOqX4WeC/w640-h360/grobowiec+biblijnaturcja+hierapolis+violapachoblog.JPG) |
Grobowiec. Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka
|
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEju5gm2mKL6apd0EIWKj9CQch7pAaBel6iA8cuGZL2A1eFxopmjZ1RDwavK9_0KrOR5VhtJqFwwUtaoaSBXVkJPwGXQQRm4BAQir5cqGr5yntSagPK_iVF5-66mYu3UPIoLkbXrn125gpBF/w640-h360/20191120_113703AAA.jpg) |
Sarkofag, Muzeum Archeologiczne, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Ponadto ruiny Gimnazjonu,
Latryny, Agory, Kościołów, Nimfeum, pozostałości po wodociągach i kanalizacji, głównej
14-metrowej ulicy, bram do miasta i innych.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjUDc5dBE50bIC-CTcpehmFR-ja71VHN4aRB_qAHjQQwFzbUWGHQL7Q27bCnIh6lCJ-OuVROkvAWmcBvVN-vNidjKWG7adMLGvN7rvTrao-vjaCjYPQg1okfciUV-x0o4CwhG7Gt4B2P6BA/w640-h360/nimfeum+biblijnaturcja+violapacho+hierapolis.jpg) |
Nimfeum, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Połączenie mineralnych wód ze źródeł Hierapolis i innych okolicznych z kredowymi
spowodowało wynalezienie koloru „bordo”, na który barwiono tkaniny. Już w II w.
p.n.e. powstały farbiarnie i tkalnie tkanin, z wełny i bawełny, której
plantacje były liczne w tym regionie. Strabon także wspomina o tym w swoim
dziele „Geografia” Mówi się, że przemiana wody w kamień dotyczy również rzek
Laodicei, chociaż woda w nich jest zdatna do picia. Woda w Hierapolis jest
wyjątkowo przystosowana również do barwienia wełny, tak że wełna farbowana
korzeniami konkuruje z farbowaną kokosem lub morską purpurą.
Hierapolis leżało na szlaku
handlowym prowadzonym z Frygii do wybrzeży Morza Śródziemnego.
Obecnie miejsce jest bardzo popularne
wśród turystów i kuracjuszy, licznie przybywającym przede wszystkich
podziwiać cud natury, trawertynowe tarasy Pamukkale, które wraz z miastem zostały
wpisane w 1988 r. na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Przyjeżdżają także, aby skorzystać
z kąpieli w słynnym Basenie Kleopatry, znajdującym się na terytorium antycznego
miasta, lub z gorących źródeł Karahayit nazywanych "czerwonymi wodami".
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEirAM3zUc4hzkdNIDeWhupYGiA5zWr-2rTP-lGnMVkJNukquU0hQJhOwi2rHaO3_ChyRXdvYYH3HR_aAUnprUdUfREbnt10JA161_M8kDSmxsf2FsYhNDTsqYcN_5zMxYVoyyGIPdWekQiE/w640-h360/karahayit+biblijnaturcja+violapacho+blog.jpg) |
Termalne gorące źródła Karahayit. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh086uKc31c3lDZ51CvhEz99lU_hW6rxvg7UYepaj7jZZBZnJpUE979Is_Fwijyg1pE4LGpv5hU7ynTCGpuRIB9glnBMpCjVOYG46Xr8rzjIETsuDkFyuesjrYN4C23k7R3K9a3f52rkx3N/w640-h360/basen+kleopatry+hierapolis+biblijna+turcja+violapacho+blog.jpg) |
Basen Kleopatry, dziś. Za drzewami w tle Nimfeum. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiE7IMFRK1jfoDBnvunMViDUFdp9HXzKG-qCfsp9a2i6Ty7fCbR8dRi72A7WLCsAd7ds8dlnphRgo5VAnch_kNdgGR8ezaMmks96hVN5LtDflq7Rw0D4p6dDS2NtDGkXk6kQHsUcgWaUi9T/w400-h269/10447878_720365548048055_4662596363571168394_n_720365548048055+%25282%2529.jpg) |
Basen Kleopatry dawniej. W tle Nimfeum, Foto: www.eskidenizli.com |
I tylko nieliczni patrzą na
to miejsce z punktu widzenia historii i wydarzeń biblijnych. Po białych
tarasach Pamukkale chodził Święty Filip Apostoł, o mieszkańców troszczył się Św. Paweł posyłając swoich uczniów, wychowanków.
Święty Paweł sam nigdy nie przybył do Hierapolis. Z listów pawłowych możemy wnioskować, że już był założony tutaj Kościół przez Epafrasa. Apostoł wspierał w posłudze ewangelizacyjnej.
Filip urodził
się w Betsajdzie położonym nad Jeziorem Genezaret. Był rybakiem. Kiedy usłyszał
"Pójdź za mną" stał się jednym z uczniów Jezusa.
„ Nazajutrz [Jezus] postanowił udać się do Galilei. I spotkał
Filipa. Jezus powiedział do niego: «Pójdź za Mną!». Filip zaś pochodził z Betsaidy, z miasta Andrzeja i Piotra. Filip spotkał Natanaela i powiedział do niego:
«Znaleźliśmy Tego, o którym pisał Mojżesz w Prawie i Prorocy - Jezusa, syna Józefa
z Nazaretu». Jezus ujrzał, jak Natanael zbliżał się do Niego, i powiedział
o nim: «Patrz, to prawdziwy Izraelita, w którym nie ma podstępu». Powiedział do Niego Natanael: «Skąd mnie znasz?» Odrzekł mu
Jezus: «Widziałem cię, zanim cię zawołał Filip, gdy byłeś pod drzewem figowym»” (J
1.43-48).
Filip był świadkiem cudu rozmnożenia chleba.
„Kiedy więc Jezus
podniósł oczy i ujrzał, że liczne tłumy schodzą do Niego, rzekł do Filipa:
«Skąd kupimy chleba, aby oni się posilili?» A mówił to wystawiając go na próbę. Wiedział
bowiem, co miał czynić. Odpowiedział Mu Filip: «Za dwieście denarów nie
wystarczy chleba, aby każdy z nich mógł choć trochę otrzymać»” (J 6.5-7).
To Filipa poprosili Grecy o możliwość zobaczenia się z
Jezusem
„A wśród tych,
którzy przybyli, aby oddać pokłon [Bogu] w czasie święta, byli też niektórzy
Grecy. Oni więc przystąpili do Filipa, pochodzącego z
Betsaidy Galilejskiej, i prosili go mówiąc: «Panie, chcemy ujrzeć Jezusa». Filip poszedł i powiedział Andrzejowi. Z kolei
Andrzej i Filip poszli i powiedzieli Jezusowi” (J 12.20-22).
I także to Filip poprosił Jezusa podczas Ostatniej
Wieczerzy, aby pokazał im Ojca Niebieskiego.
„Rzekł do Niego Filip: «Panie, pokaż nam
Ojca, a to nam wystarczy». Odpowiedział mu Jezus: «Filipie, tak długo jestem z wami, a
jeszcze Mnie nie poznałeś?” (J 14. 8-9).
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi3R7YVv7995Bx4YKNs5kpi98niCO1GZASCTzJf__T3-byZtC3diQjRAPLkPUYKpQkR-hnSnJ445UwuRq3sLYCtCxucUVo8BTb7ZRgMa1-JsHFj3rReaG7ic8yiURKHlrPrt8gy7InV6QzN/w306-h400/Rubens_apostel_philippus.jpg) |
Św. Filip. Obraz Petera Paula Rubensa. Muzeum del Prado w Madrycie. Foto: witryna publiczna |
O Świętym Filipie Apostole
dowiadujemy się najwięcej we wspomnianej wyżej Ewangelii Św. Jana oraz apokryfach
i innych tekstach gnostyckich, które nie są zaliczone do kanonu pism świętych,
a tym samym do wiarygodnych źródeł informacji (np. Ewangelia Filipa, Dzieje Filipa). W religii Prawosławnej, tradycji wschodniej odnaleźć można więcej
opowieści, legend na Jego temat. [4]
Po Wniebowstąpieniu Jezusa i po
Zesłaniu Ducha Świętego, Filip udał się do Azji Mniejszej i Grecji i zaczął
ewangelizację tych terenów. Nauczał, chrzcił, zakładał Kościoły (wspólnoty
chrześcijańskie). Stale napotykał na przeciwności i trudności, wielokrotnie
przeganiany, niósł Dobrą Nowinę. Według
legendy towarzyszył mu także Św. Bartłomiej Apostoł i Mariame, siostra Filipa.
Przybył także do Hierapolis. Miasta tętniącego życiem. Z
dobrodziejstw kurortu korzystali Rzymianie, Grecy i Żydzi. I to właśnie do nich
przemawiał niosąc im wszystkim Chrystusa.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVEuokiTFZ36UT1_13wbOfQuWOFI3oQpWlGhn02ZhUJm6W91KVTd27HzWGSMSK74PO2osJhUWUseihIb-ynKxNcZOIs2Okg93yyypppQWsQPCkL0rA76dGRMoEsu2W-Hrnk-3ZsysNJTxY/w640-h360/sw+filip+biblijna+turcja+hierapolis+martyrium+violapacho+blog.jpg) |
Ośmiokątna Bazylika -Martyrum Św. Filipa Apostoła. Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
W tym mieście mieszkał pewien ślepiec. Święci apostołowie oświecili jego cielesne oczy mocą modlitwy i
oświecili jego duchową ślepotę głoszeniem Chrystusa. Po chrzcie święci
zatrzymali się w domu pewnego chrześcijanina, wieść o tym rozeszła się po całym
mieście. Ludzie zaczęli gromadzić się w tym domu. Święci apostołowie pouczali,
że wszelka wiara gromadzi się przed nimi w Jezusie Chrystusie. Sprowadzono tu
wielu chorych, a święci apostołowie uzdrowili ich modlitwą i wypędzili z nich
demony. Wiele osób uwierzyło w Chrystusa i zostało ochrzczonych.
Podczas pobytu w Hierapolis
Apostoł Filip uświadomił sobie, że miasto jest pełne bożków, które były czczone
przez jego mieszkańców, którzy odwiedzali świątynie pogańskie, w tym świątynię
poświęconą wężom. Filip zbliżył się do świątyni wraz ze swoją siostrą i Świętym
Janem Teologiem, który był z nimi w tym czasie i uzbroił się w modlitwę za Echidnę.
Apostoł Filip zabił ją mocą modlitwy Chrystusa i uzdrowił wielu ugryzionych
przez węże. Potem teolog Jan rozstał się z nimi, dając im Hierapolis, aby
głosili słowo Boże, i udał się do innych miast, głosząc wszędzie świętą
ewangelię.
Święty Filip wraz z Bartłomiejem i Mariamne pozostali w
Hierapolis, usilnie starając się zniszczyć ciemność bałwochwalstwa. Uzdrowiona została
żona władcy miasta Anfipata, która przeszła na chrześcijaństwo. Dowiedziawszy
się o tym, Anfipat nakazał schwytanie Filipa, jego siostry i Apostoła
Bartłomieja. Tradycja głosi, że siedem dni przed śmiercią Apostoł Filip w
Hierapolis przepowiedział swoją śmierć.
Za namową pogańskich kapłanów
władca nakazał ukrzyżowanie świętych apostołów. Gdy tylko kaci zastosowali się
do rozkazu Anfipata, rozpoczęło się trzęsienie ziemi, a wszyscy obecni na
rozprawie wpadli w szczelinę utworzoną w ziemi.
Apostoł Filip, zwisając głową na krzyżu, modlił się o
zbawienie pogan. Widząc, co się dzieje, mieszkańcy Hierapolis uwierzyli w
Chrystusa i domagali się od władz zniesienia egzekucji. Apostoł Bartłomiej,
zdjęty z krzyża, wciąż żył.
Apostoł Filip, którego modlitwy ocaliły wszystkich oprócz
Anfipata i kapłanów, zmarł na krzyżu. Święty
Bartłomiej dokonał chrztu nad wszystkimi, którzy uwierzyli w Chrystusa. Nowi nawróceni
pochowali ciało św. Filipa. Według legendy w miejscu, gdzie
wypływała krew Apostoła, w ciągu trzech dni wyrósł krzew winny.
Inne źródła podają, że Św. Filip
Apostoł poniósł śmierć męczeńską w 61 albo 81 roku. Prawdopodobnie był powieszony
na krzyżu głową do dołu, a potem ukamieniowany.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg8PKxz2zWLV8-gUKEwdokx3jQnPLpBHARUV5M-oysLZMaX_Q1Ztu4j1S_7gecks2VI5Fw02eH2HFVYBC22vFGCp2KORlskCXk6TSIFZouuO-NsCQKUVxiT5vsu4ELCK5WWhyR2o81LOvwv/w640-h360/sw+filip+grobowiec+violapacho+blog+biblijna+turcja+hierapolis.jpg) |
Grobowiec Św. Filipa, Apostoła. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Na terytorium Hierapolis znajduje
się Martyrium zbudowane w V – VI w. położone na wzgórzu z lewej stronie od
Teatru Rzymskiego. Znajdują się tam ruiny ośmiokątnej bazyliki, do której
wchodziło się po schodach i mniejszy kościół, w którym, dzięki pracom
archeologów pod kierunkiem Francesco D`Adria w 2011 r. ustalono miejsce pochówku. Znaleziony został grobowiec Męczennika.
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiFY070G94UiaTqP7rK1nhjBSuuX7eWZabQxEqRx2s0X8yiOui4VKL52EMBcihoMajzpaTDSFZOdL1t_ZAgraE44h0oxwPYUgG9LQUUC5hpl9dfC0vr5nCz3vAZo17kAB3Xb0-ZCl0FVZBD/w640-h360/filip+grobowiec+violapacho+blog+biblijnaturcja.jpg) |
Martyrium Św. Filipa. Widok z góry na świątynię, w której odkryto grobowiec. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
Pamukkale
To Pamukkale, nazywane z języka tureckiego "bawełnianym zamkiem" przyczyniło się do rozwoju miasta i wydarzeń z tym związanych. Jak powstało?
Czternaście tysięcy lat temu ziemie te nawiedziły silne trzęsienia ziemi. Ruchy tektoniczne spowodowały wydobycie się podgruntowych, termalnych wód. Wody z zawartością wapienia i dwutlenku węgla, spływając ochładzały się i zaczął wytrącać się węglan wapienia, który osadzał się na skałach, tworząc nawisy, tarasy, baseny. Pierwotnie było 17 źródeł z wodami o temperaturze od 35 do 100 stopni C. Z biegiem wieków, cała góra pokryła się białym nalotem, który stwardniał, tworząc nowy kamień osadowy, nazywany trawertynem.
Starożytni odkryli właściwości tych wód. Przybywali w to miejsce, do naturalnie utworzonego uzdrowiska, sanatorium w celu poprawy zdrowia i urody.
Przybywali z różnych, odległych części Anatolii, a także z odległych krajów. Przynosili swoją kulturę, tradycję, religię. Budowali świątynie, składali ofiary. W międzyczasie w historycznej i politycznej zawierusze zmieniały się rządy, wpływy i cywilizacje. Starożytni pozostawili po sobie obiekty kultu, a ci, którym nie dane było odzyskać zdrowie pogrzebani zostali w obrządku religijnym czy też tradycyjnym, z regionów z których pochodzili. Stąd różnorodność grobów znajdujących się na Nekropolii.
Inne zdjęcia z Pamukkale i Hierapolis
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjtWz_DfpbpM_TVjUu7R5OtN7KmJX0ehP9S4YHObzC5gZ7yLERy9dpwVVJEFxebgRECNfO07KrLzaXfnu6OtQkzm3qbaexiGNETw0slfQUWLvjy2J1buBckeLX1fgNSCiBxWyhKpMprOA3x/w640-h360/20180417_142106+%25282%2529.jpg) |
Nimfeum, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhPnyphaVyyQvx2sfmxJf8vtAXaj2-JVEMS2Gpdasrh-TrRTwWSCtQ4RDxw9YfZZIv1N07ngeaFe4UphzL97KOkq5E0fnyCSvWM3oIH-6Aif4hqNF3cnFmqpS7MjuY6gPb6cACJyPVwLrHx/w640-h360/20180417_142203+%25282%2529.jpg) |
Ruiny Świątyni Apollina. Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj_l6bRZ20ply0jYHWjET83TEchih3DTgVIL3kOoir5_6iLS18ge9Wm0I0xqj-19M5cXr19iVRNoWZLUEtuBcn1Xe2JiL9CSoRr7tun22kcFK0-SZSOzND5H43-hD2iM4-xvMkehDVym674/w640-h360/20180417_142222+%25282%2529.jpg) |
Ruiny Świątyni Apollina. Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgInyuQuzFNFwV3u5sJSKoTWrGKMk3O8ElaoYp63OT5tkww3SJP-LkYuIrPJ6nRVF9pKDRA0pEMaIYoN_PC0BoTZpnhx6vnkTCbN45CkrN6JR8loFhSDx9noI9M0gbusdFBteF-hbUttfvF/w225-h400/20191120_113804AAA.jpg) |
Muzeum Archeologiczne w Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhWwIMSLQXzpwLWW4vaPhzw7RaaCmqHMHVtt5f2_jh8pwEsjQps67uULZhJI6XdR2frLkg2mPbDpIJNNqhe4F1DAqGyENic8ewbEIzeE-vztRLm4nWVBpa8fvuwlSFmf-eAed_n0ccHQl8p/w640-h360/20191120_122055AAA.jpg) |
Droga do Martyrium Św. Filipa, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgzS7KNQoljvma6tUe55LZkJbo-bJAcuf-PQ342l4rmSfmaSAjfR068nepndJjerHhJzgDsU70sHuQQhj8BiDgZNj-6bKalsfP7XP2mwaqAzS9ZDt_H6Pxcw2DNpEG5yM4Nv0Ek41dGwKSR/w640-h360/brama+i+ulica+violapacho+blog+biblijnaturcja.JPG) |
Brama Domicjana i Droga Frontiusa, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiqJYmM3TcZZvBs4BWHxslq6iCb_L76NnzwIDJQZXGfUGz0l3Q_kongyPR1drnTegKJA9xYAJR4FQYdIMpWCjTLQH1s2Loo89R-YvmdPkZqS2-tf3BsQ86TRfhUl11skg_Hu-C4zfJeOvoQ/w640-h360/brama+violapacho+blog.JPG) |
Brama Domicjana i Droga Frontiusa, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi39UtSk5o21iX_7nDq5yoscBkWCFt8BPvkwTfJpOJlLW00z5yFvPMnk5_xecvZdtZjUQjoz4Wpb5Vonjbr5arwXNENIyhzWwXY3R8foWJS93jqVn67q0LX1Ai4tRz42Msrfq7OIeIFp3_g/w640-h360/grobowiec+hierapolis+violapacho+blog+biblijna+turcja+hierapolis.JPG) |
Grobowiec. Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEipTb-h0Y7Q3730uUfSY_2_4qWuq14DyxwGZCGPFJkgvA26NMhpTX3cB8WFAW7_LWk_Ck8_BRnRG8LPhFo9Hli7EU8QWoyvXNGcGNsfl-Kl0pKymnbZxKQHpS1tF5umO4Cq5gHXMd2Q2yE9/w640-h360/Grobowiec.+violapachoblog.+hierapolis+biblijna+turcja.JPG) |
Grobowiec, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhPku347t4cAs_-xvuruLtLx2spPJwP79uZNc6IEhBzG6N7Qd0wobiLbDGjqFeghycX3xOaqmZ_ZTrebZQxEqliiiWqZwLOTy9apezfEI5qhmDunn_ly_6wm35fEZUaaxxTw3QPgR8lmbYS/w640-h360/hamam+przy+martirium+violapacho.jpg) |
Hamam przy Martirium Św. Filipa. Hierapolis, Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh5KQW_u12_-oA_ETtYhbXgcDfmO0Yzby4iF-L09t_IADqZHpYMso70MDJC5TOHqwrMeP2uDSL9wvAwCPkD0rZvXaiEUdtRbuZOinElJLIwCYzTJ8NzJMTiBvTHvpvW3qXBqtTDiknTQEv5/w640-h360/hierapolis+pamukkale.jpg) |
Widok na trawertyny Pamukkale. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjhERH0owKw5EKpFt0zdG0oh5I7tVzLCZ-HemVydoYntSYVO3GG-AIhor7kPpGRp2Uw7Nu0URUkmP-KvRHslcvNCCwJ9toJCYJAv3IXr4Z2pUAISOSvG-3PIe8WBPyQ65mNZlBTkG47sr5f/w640-h360/laznie+bazylika+violapacho+blog+hierapolis.jpg) |
Termy - Bazylika. Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj3P4Jc-cEPRAgdVHgX6qPjIj9zrLX7VfIACvU_7orzg6RQboCbsj9HmzixAKkoTBO44-1jH_KLRrpOZQlrS04YwtDB1LZjapivf_es37vXXYy_a1noOT6DrvJUiqeY4Iuv3BS4p6JH-Res/w640-h360/martirium+sw+filip+violapacho+blog+biblijnaturcja.jpg) |
Schody prowadzące do bazyliki - Martyrium Św. Filipa, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEifY2aVR58KYPTT7_YLKbLrxmHt-UvSvHB55OOCN4I2yjpUegzK7oAYnbXoSgp3TjQmdoArd1y-BDQN1xDyzZGM4AaC3ZdN9xsQ6ESLDFAYNDVLnsJJWoDFqotEdOROiejs5sYwJkRqKuB7/w640-h480/P1160659.JPG) |
Pamukkale zimową porą. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEii1PkO7JMr-TxTt0LlGd1tJhrWIyV8Nxj8Iffo4jJSi0IWWwQmkTgsRviIS1w3dmkMD0bjS1G6SSJOvTUk2e0TVg5vEh-4mqgBWm1z7YzZJcCGScbc4PjSNPhcwMZeBIT0RVNg9MOhkkOA/w640-h480/P1160666+%25282%2529.JPG) |
Pamukkale zimową porą. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgIp8mZgV1QT1Fd82ctO7etF2Yg2Skg-s6NGThnrLXc_vUsYgVXzW9fmM92J3ca2M6IORNe4mnsiDI-r0BmU0UEg5HpngQdwCe-8JHjns4DFaCrHVh-inpTKAzX_zz814pf0y7poZlDzmND/w640-h360/P1160781+%25282%2529.JPG) |
Latryny, Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhzCiq6YS1-XKtiVVo3EIuioMB4fTsE_q9GOJO3Vk6EIC8a6H4St-YFA_8akyx9atHVvPg3c4Xu2Z1pkEwThwr447encQGNqt8O4beLQnB_9kOoIP39POvD9NJye4clcau0IwUxbmHBx_JT/w640-h360/pamukkale+biblia+violapacho+blog.jpg) |
Pamukkale. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgmCMgXA782ImX5VNetLajc2IGhybabnTDdXlDihASLnG5NLjyfFAXkuQtuU4BvWLFwn1pbYpqBBvDHCBKE84mUN9Abyyo7YCdZ5FnZRuZ4payoYOYIQRCmCTMcqy9DejInFt5dDREUYnoo/w640-h360/pamukkale+hierapolis+uzdrowisko+violapacho+blog.jpg) |
Pamukkale. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgd-gQ9-prFMvb_ZkSHLOA_76Hs-fb3VGuFIAM47ZWSKcUmtFqr5oYn2wtVd17gZNyHf0H1H2lsvgLS2brCCsOcEy_oO63Qvm4uSh1iSLfPmfD11xShSEFpwMNuY6w2vl9OcA8S89CjcRUJ/w640-h360/pamukkale+violapacho+biblijnaturcja.jpg) |
Pamukkale. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgYOunM4tuZI53g26S4RJo1cr2NKfy47xXzA7p6huyRwGkYohyi3lgRGRVs3MiWmYp1olmdHvwTBGeCg-fAvocSfPWYLoz07sSXHdumNfKOhiRQS9hfSgd2ff1OjC0AKD-t6aVkWXfvBmo_/w640-h360/schody+do+martyrium+violapacho.jpg) |
Schody do Martyrium Św. Filipa. Hierapolis. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjtVoQb8rXF38JC_G8yy7VjUmRmzxDdhHMWyKmvJb5jcH6u0WvSLm-nb2GrmwhyEq0AoafIktM9FwiP44fmz1Kt7K5_oAYdWBLuQ0M_Qrx8U9As00bt2B_9rL-y1Q4aBBZJewnctpBk-zyy/w640-h360/violapacho+blog+pamukkale+biblijnaturcja.jpg) |
Pamukkale. Foto: Wioletta Ewa Zarucka |
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg5GV_wWJbgh1AunMAJIWqfuYoqB4QYDF1VrvzSfd7ZpW7Uxbz-V5IsyjR6Uz9vlUZR-hXjLASCx9FykWKJhJeI-MJhJjqbrvy8OtxD1aSJXlN1BcjDnIe-PwrbxVdiwFq30uAuQY06c2jD/w360-h640/violapacho+pamukkale+biblijna+turcja.jpg) |
Pamukkale. Foto: zbiory własne autora |
Projekt "Biblijna Turcja" realizowany jest przy współudziale:
Źródła:
Geografia Strabona, wyd. H. L. Jones. Cambridge, Mass .: Harvard University Press; Londyn: William Heinemann,
Ltd. 1924. Tłumaczenie własne.
Echidna
łac. „Żmija” lub potwór w mitologii greckiej o ciele w połowie młodej kobiety,
w połowie cętkowanego węża. Miała czarne oczy, przerażający wygląd i była stale
żądna krwi, żywiła się ludzkim mięsem.
[4] Portal www.pravoslavie.ru
[5] Francesco D'Andria (szef wykopalisk w
Hierapolis), Pamukkale, Hierapolis https://denizli.ktb.gov.tr/ TR-211745/pamukkale-hierapolis.htl [6] Cytaty biblijne - Biblia Tysiąclecia, wyd. Pallotinum
------------------------------------------
Polub:
Ciekawe spojrzenia na Turcję w świetle Biblii.
OdpowiedzUsuń